Tragiczne dla wielunian chwile urosły do rangi symbolu II wojny światowej. W I wojnie w śmiertelnych igrzyskach uczestniczyli tylko żołnierze, II wojna usypała kopiec cierpień i niedoli zwykłych ludzi – jakby nierzeczywisty swoim ogromem. Ten „danse macabre” zaczął się w Wieluniu.

Krwawy rajd Luftwaffe wykluczył możliwość obrony, ale polska broń przemówiła na polach pod Mokrą. Tu 1 września Wołyńska Brygada Kawalerii pokazała Niemcom, jak się walczy.

Nowoczesna niemiecka 4. Dywizja Pancerna myślała o błyskawicznym pędzie na Warszawę. Setki czołgów, dział i samolotów zatrzymali nasi ułani – walczący jak piechota (koń był środkiem transportu). Dla wielu niemieckich żołnierzy II wojna światowa zakończyła się właśnie pod Mokrą. Wśród naszych było 500 zabitych i rannych, nie szczędzili krwi Polsce, bo to było pokolenie wielkich patriotów. Równie piękne świadectwo dały częstochowska 7. Dywizja Piechoty i Krakowska Brygada Kawalerii (walczące w składzie Armii „Kraków”). Nasze wojska, zagrożone okrążeniem przez znaczne siły pancerne, musiały się wycofać. O ich ofierze dla Ojczyzny świadczą dziś groby na okolicznych cmentarzach na ziemi częstochowskiej. Są także inne groby z tamtego czasu – 4 września 1939 r. Niemcy urządzili w Częstochowie masowe egzekucje cywili. Oni drogo zapłacili za to, że byli Polakami, tak samo jak wielunianie.